Skšd biorš się pory roku?
16 czerwca 2002
Ziemia nie tylko obraca się wokół własnej osi, lecz także kršży wokół Słońca. Czas, w którym dokonuje jednego okršżenia (poruszajšc się ze œredniš prędkoœciš 30 km/s) jest równy jednemu rokowi. Jest to jednoczeœnie druga po dobie podstawowa jednostka naszej miary czasu, równa 365 dniom 5 godzinom 48 minutom i 46 sekundom. Podczas jednego okršżenia Słońca Ziemia wykonuje 365 i 1/4 obrotu wokół własnej osi.

Oœ obrotu Ziemi nie jest prostopadła do ziemskiej orbity wokółsłonecznej, lecz jest do niej nachylona pod kštem 66,5o. Ma to ważne konsekwencje. Temu właœnie ukoœnemu ustawieniu osi do orbity zawdzięczamy występowanie pór roku oraz wszystkie zjawiska zwišzane ze zmiennš długoœciš dnia i nocy. Jest to uwidocznione na rysunku powyżej: w grudniu i styczniu Ziemia zwraca do Słońca swš południowš półkulę, podczas gdy półkula północna jest od Słońca odwrócona. Na półkuli południowej Słońce wspina się wysoko nad horyzont zataczajšc na niebie szeroki łuk. Długoœć dnia jest dzięki temu większa od 12 godzin. Na półkuli północnej wszystko przebiega w tym czasie na odwrót: Słońce wspina się nad horyzont na niewielkš wysokoœć i zatacza na niebie krótki łuk, a dzień trwa krócej niż 12 godzin. Promienie słoneczne nie docierajš w okolice północnego bieguna Ziemi, w których panuje noc polarna. Na południowej półkuli Ziemi mamy wówczas lato, na północnej - zimę. Pół roku póŸniej (czerwiec-lipiec) jest dokładnie odwrotnie. Wiosnš (marzec-kwiecień) i jesieniš (wrzesień-paŸdziernik) Słońce œwieci wprost na równik. Przez kilka dni w końcu marca i kilka dni w końcu wrzeœnia długoœć dnia i nocy jest prawie na całej Ziemi jednakowa (wyjštkiem sš tu bliskie okolice biegunów) i wynosi 12 godzin.


Rys. Głównš przyczynš zmian pór roku jest ukoœne ustawienie oznaczonej na rysunku czerwonš liniš osi obrotu Ziemi do orbity, po której Ziemia kršży wokół Słońca.



autor: Joachim Ekrutt
tłumaczenie: Michał Różyczka