Jaki czas wskazujš zegarki na Ziemi16 czerwca 2002
Wschody i zachody Słońca sš podstawš naszej rachuby czasu. Nasze zegarki naladujš chód astronomicznego zegara, w którym wskazówkš jest Słońce. Mówimy, że o dwunastej w południe Słońce osišga najwyższy punkt swej dziennej wędrówki po niebie (dla obserwatorów z półkuli północnej znajduje się on na południowej stronie nieba; dla obserwatorów z półkuli południowej - na stronie północnej). Mówimy też, że o północy ukryte głęboko pod horyzontem Słońce znajduje się w najniższym punkcie swej dziennej drogi. W obu przypadkach popełniamy jednak niecisłoć. Nasze zegarki wskazujš czas odmierzany nie przez ruch Słońca, lecz przez drgania zasilanych bateryjkš kryształów kwarcowych.
Pasuje on najlepiej do czasu słonecznego w pewnych cile okrelonych miejscach na powierzchni Ziemi. Ale i w tych miejscach między wskazaniami naszego zegarka i "wskazaniami Słońca" mogš pojawić się nawet kilkunastominutowe różnice.
Używamy czasu rodkowoeuropejskiego (CSE). Jest on najbardziej zbliżony do czasu słonecznego w tych miejscowociach, które leżš o 15o na wschód od Londynu (a dokładniej - od jego przedmiecia o nazwie Greenwich). Ten sam czas rodkowoeuropejski obowišzuje na całym obszarze naszej strefy czasowej, rozcišgniętej między południkami 7,5o i 22,5o długoci wschodniej. Na takie piętnastostopniowe strefy została podzielona cała powierzchnia Ziemi. Ze względów praktycznych granice stref nie biegnš na ogół cile południkami, lecz pokrywajš się z granicami państw lub większych jednostek administracyjnych, jak stany czy kraje zwišzkowe. Czas obowišzujšcy w obrębie danej strefy nazywamy czasem strefowym. Naszym czasem strefowym jest oczywicie czas rodkowoeuropejski. Różnica czasu między sšsiadujšcymi ze sobš strefami wynosi równo jednš godzinę. Gdy u nas wybija dwunasta, w Finlandii, Rumunii, Bułgarii i Grecji, które leżš w kolejnej strefie czasowej na wschód od nas, jest już pierwsza po południu.
Czas strefowy tych krajów nazywamy czasem wschodnioeuropejskim. Na zachodzie Europy używany jest czas zachodnioeuropejski, noszšcy również nazwę czasu uniwersalnego (według tego włanie czasu odnotowuje się w fachowych ksišżkach i czasopismach różne wydarzenia astronomiczne). Nasza godzina dwunasta odpowiada godzinie jedenastej czasu uniwersalnego. Z pomocš mapy stref czasowych (patrz obrazek) można łatwo zamienić czas rodkowoeuropejski na czas obowišzujšcy w dowolnym miejscu na powierzchni Ziemi. Dla miejscowoci położonej na wschód od Greenwich dodajemy (wskazanš na górze mapy) liczbę stref czasowych dzielšcych jš od strefy zachodnioeuropejskiej; dla miejscowoci położonych na zachód od Greenwich liczbę tę odejmujemy. Dla przykładu: poczštek wiosny w roku 2000 nastšpi 20 marca o godzinie 8:35. Dla mieszkańca Nowego Jorku będzie wtedy godzina 2:35, a dla mieszkańca Tokio - już 16:35.
W wielu państwach rachuba czasu jest komplikowana przez wprowadzanie czasu letniego. Zabieg ten ma na celu oszczędnoć energii (stšd też angielska nazwa czasu letniego: daylight savingtime, czyli czas oszczędzajšcy wiatło dzienne). Na okres połowy roku (w państwach europejskich zawsze od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli wrzenia) zegary zostajš przesunięte o godzinę do przodu. Odpowiada to przeniesieniu się o jednš strefę czasowš na wschód. W okresie obowišzywania czasu letniego wszystkie czasy podawane należy zwiększyć o godzinę. W wyniku takiej zamiany czas rodkowoeuropejski przechodzi w czas wschodnioeuropejski. Kraje pozaeuropejskie mogš wprowadzać czas letni w innym okresie niż kraje europejskie, dlatego też używajšc mapy stref czasowych należy być ostrożnym.
autor: Joachim Ekrutt
tłumaczenie: Michał Różyczka
Używamy czasu rodkowoeuropejskiego (CSE). Jest on najbardziej zbliżony do czasu słonecznego w tych miejscowociach, które leżš o 15o na wschód od Londynu (a dokładniej - od jego przedmiecia o nazwie Greenwich). Ten sam czas rodkowoeuropejski obowišzuje na całym obszarze naszej strefy czasowej, rozcišgniętej między południkami 7,5o i 22,5o długoci wschodniej. Na takie piętnastostopniowe strefy została podzielona cała powierzchnia Ziemi. Ze względów praktycznych granice stref nie biegnš na ogół cile południkami, lecz pokrywajš się z granicami państw lub większych jednostek administracyjnych, jak stany czy kraje zwišzkowe. Czas obowišzujšcy w obrębie danej strefy nazywamy czasem strefowym. Naszym czasem strefowym jest oczywicie czas rodkowoeuropejski. Różnica czasu między sšsiadujšcymi ze sobš strefami wynosi równo jednš godzinę. Gdy u nas wybija dwunasta, w Finlandii, Rumunii, Bułgarii i Grecji, które leżš w kolejnej strefie czasowej na wschód od nas, jest już pierwsza po południu.
Czas strefowy tych krajów nazywamy czasem wschodnioeuropejskim. Na zachodzie Europy używany jest czas zachodnioeuropejski, noszšcy również nazwę czasu uniwersalnego (według tego włanie czasu odnotowuje się w fachowych ksišżkach i czasopismach różne wydarzenia astronomiczne). Nasza godzina dwunasta odpowiada godzinie jedenastej czasu uniwersalnego. Z pomocš mapy stref czasowych (patrz obrazek) można łatwo zamienić czas rodkowoeuropejski na czas obowišzujšcy w dowolnym miejscu na powierzchni Ziemi. Dla miejscowoci położonej na wschód od Greenwich dodajemy (wskazanš na górze mapy) liczbę stref czasowych dzielšcych jš od strefy zachodnioeuropejskiej; dla miejscowoci położonych na zachód od Greenwich liczbę tę odejmujemy. Dla przykładu: poczštek wiosny w roku 2000 nastšpi 20 marca o godzinie 8:35. Dla mieszkańca Nowego Jorku będzie wtedy godzina 2:35, a dla mieszkańca Tokio - już 16:35.
W wielu państwach rachuba czasu jest komplikowana przez wprowadzanie czasu letniego. Zabieg ten ma na celu oszczędnoć energii (stšd też angielska nazwa czasu letniego: daylight savingtime, czyli czas oszczędzajšcy wiatło dzienne). Na okres połowy roku (w państwach europejskich zawsze od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli wrzenia) zegary zostajš przesunięte o godzinę do przodu. Odpowiada to przeniesieniu się o jednš strefę czasowš na wschód. W okresie obowišzywania czasu letniego wszystkie czasy podawane należy zwiększyć o godzinę. W wyniku takiej zamiany czas rodkowoeuropejski przechodzi w czas wschodnioeuropejski. Kraje pozaeuropejskie mogš wprowadzać czas letni w innym okresie niż kraje europejskie, dlatego też używajšc mapy stref czasowych należy być ostrożnym.
autor: Joachim Ekrutt
tłumaczenie: Michał Różyczka