Fazy Księżyca
16 czerwca 2002
Ze wszystkich ciał niebieskich najbliżej Ziemi znajduje się Księżyc, który okršża naszš planetę po orbicie wokółziemskiej i jednoczeœnie obiega wraz z nami Słońce po orbicie wokółsłonecznej. Obok Słońca jest to jedyne ciało niebieskie, które widzimy gołym okiem nie jako punkt œwietlny, lecz jako tarczę z jaœniejszymi i ciemniejszymi plamami. W zależnoœci od swego położenia na orbicie wokółziemskiej, Księżyc ukazuje nam mniejszš lub większš częœć swej oœwietlonej przez Słońce półkuli. Dzięki temu w cišgu miesišca jego wyglšd zmienia się z dnia na dzień.

W astronomii zmiany te noszš nazwę zmian faz Księżyca. Fazy Księżyca obejmujš nów (w którym Księżyca nie widać, ponieważ zwraca on ku nam swš nieoœwietlonš półkulę), pierwszš kwadrę (w której widać połowę tarczy), pełnię (w której widać całš tarczę) i ostatniš kwadrę (w której ponownie widać połowę tarczy). Po ostatniej kwadrze następuje kolejny nów. Od nowiu do pełni Księżyca "przybywa" (widzimy coraz większš częœć jego tarczy); od pełni do nowiu "ubywa" (widzimy coraz mniejszš częœć jego tarczy). Odstęp czasu między dwoma kolejnymi nowiami, tzw. miesišc księżycowy, wynosi 29 1/2 doby i jest kolejnš naturalnš jednostkš miary czasu. W wielu kulturach jednostka ta miała większe znaczenie niż rok i wiele kalendarzy zostało tak skonstruowanych, by miesišce kalendarzowe œciœle odpowiadały miesišcom księżycowym. W naszym kalendarzu podział roku na miesišce jest umowny i w żadnym stopniu nie odzwierciedla zmian faz Księżyca. Zmiany faz Księżyca nie tracš przez to jednak nic ze swej atrakcyjnoœci i pozostajš jednym z najłatwiejszych do obserwowania zjawisk astronomicznych. W okresie między nowiem i pierwszš kwadrš oraz między ostatniš kwadrš i nowiem warto obejrzeć Księżyc przez lornetkę: na granicy oœwietlonej częœci jego tarczy widać wtedy wyraŸnie kratery i łańcuchy górskie. Tabela podaje daty wszystkich faz Księżyca w roku 2000. Warto pamiętać, że zaćmienia Księżyca mogš wystšpić tylko podczas pełni, zaœ zaćmienia Słońca - tylko podczas nowiu.

autor: Joachim Ekrutt
tłumaczenie: Michał Różyczka