Poszukiwacze zaginionej Arki
3 lipca 2002
W znanym filmie Stevena Spielberga Harrison Ford gra odważnego archeologa Indiana Jonesa, który odnajduje jeden z największych skarbów ludzkoœci. Vendyl Jones ma nadzieję, że fikcja zamieni się w rzeczywistoœć. Amerykański pastor Koœcioła baptystów, który twierdzi, że jest pierwowzorem słynnego bohatera filmowego, rozpoczšł poszukiwania Arki Przymierza u progu lat dziewięćdziesištych. Ma nadzieję, że powtórzy sukces Indiana Jonesa.

W Biblii opisano Arkę Przymierza jako wspaniałš drewnianš skrzynię, wyłożonš wewnštrz czystym złotem, w której spoczywały kamienne tablice z dziesięciorgiem przykazań. Mojżesz sporzšdził jš na Górze Synaj około 1250 r, p.n.e. według œcisłych boskich instrukcji. Arka miała 114 cm długoœci, 69 cm szerokoœci i wysokoœci. Na ciężkiej złotej pokrywie widniała para lœnišcych cherubinów. Do boków skrzyni przytroczono złote pierœcienie, przez które przecišgnięto długie drewniane pale. Podczas wędrówek Izraelitów po pustyni nieœli jš na barkach wybrani tragarze.

Skrzynia skrywała nie tylko kamienne tablice. Ilekroć Izraelici przystępowali do walki, Arka promieniowała boskš energiš i niszczyła ich wrogów. Nieprzypadkowo w Biblii nazywa się jš œladem i pieczęciš Bożej obecnoœci na ziemi. Podczas jednej z licznych potyczek Arka wpadła w ręce Filistynów, ale krótko cieszyli się swojš zdobyczš, bo spadła na nich straszliwa plaga, a ich ciała pokryły się nowotworowymi guzami. Szybko pozbyli się więc łupu, odsyłajšc go wozem zaprzężonym w dwie krowy na obrzeża Beth-shemesh, miasta Lewitów w Północnej Judei. Izraelici odzyskali Arkę i ponieœli jš do Kiriath-Jearim.

Dwadzieœcia lat póŸniej, Król Dawid nakazał przenieœć jš do Jerozolimy. W 955 r. p.n.e. król Salomon umieœcił jšy komnacie zwanej Najœwiętszš Œwiętoœciš, w Pierwszej Œwištyni, wybudowanej na Górze Moriah specjalnie po to, żeby złożyć w niej cudowny skarb.

PóŸniejsze legendy głoszš, że ukradł jš Menelik, syn Salomona i królowej Saby, i przeniósł na teren Aksum w Północnej Etiopii. Inne Ÿródła podajš, że tuż przed zburzeniem œwištyni przez Babilończyków w 587 r. p.n.e., prorok Jeremiasz zabrał Arkę i ukrył jš w jednej z okolicznych jaskiń. Według trzeciej wersji Arka została zniszczona.

Nie wiadomo, która z tych teorii jest prawdziwa, ale wynika z nich taki sam wniosek: tuż przed zniszczeniem Pierwszej Œwištyni Arka zniknęła bez œladu. Stała się zaginionš Arkš, a rzesze uczonych i poszukiwaczy przygód daremnie głowiły się nad rozwikłaniem jej tajemnicy. Vendyl Jones wierzy, że jego wysiłek nie pójdzie na marne.

W marcu 1992 r., jako dyrektor Instytutu Kultury Judeochrzeœcijańskiej w Teksasie, poprowadził wyprawę archeologicznš na okupowany przez Żydów Zachodni Brzeg Jordanu, do słynnych grot Qumran, gdzie w 1947 r. znaleziono słynne rękopisy znad Morza Martwego. W 1952 r, odkopano kontrowersyjny zwój, tak zwany Rękopis Miedziany. Zawierał on spis wielu przedmiotów, znajdujšcych się w Drugiej Œwištyni w Jerozolimie (wzniesionej przez Heroda Wielkiego i zburzonej w 70 r. przez Rzymian, za czasów panowania cesarza Tytusa), oraz informacje na temat miejsc, w których ukryto je przed zburzeniem œwištyni. Jednym z cennych przedmiotów wymienionych w spisie była podobno Arka Przymierza.

Nie wiadomo, jak znalazła się w Drugiej Œwištyni, ale Jones postanowił jš odnaleŸć. W 1988 r. odwagi i nadziei dodało mu odkrycie niewielkiego naczynia na œwięty olej, które podobno także wymieniono w rękopisie. W maju 1992 r. zespół Jonesa wydawał się bliski celu.

W jednej z grot znaleziono œwištynne kadzidło. Nie minęło jednak pół miesišca od ważnego odkrycia, kiedy izraelski wydział zabytków nakazał wstrzymać wszelkie prace wykopaliskowe i odmówił naukowcom przedłużenia zezwoleń na prowadzenie badań. Nadzieja prysła. Władze nie podały żadnych motywów swojej nieoczekiwanej decyzji. Jones musiał zaprzestać poszukiwania Zaginionej Arki i z gorzkš ironiš odrzucić przydomek Indiana, który mu nadano. W tym samym czasie, kiedy Jones szukał Arki na Zachodnim Brzegu, inny badacz twierdził, że już jš znalazł w Etiopii. W ksišżkach The Sign and the Seal oraz Fingerprints of the Gods brytyjski dziennikarz Graham Hancock opisuje swoje niestrudzone poszukiwania Arki Przymierza, które zawiodły go do Aksum. Właœnie tam miał ukryć jš Menelik, syn Salomona. Hancock twierdzi jednak, że Menelik jej nie ukradł. Badacz sšdzi, że spoczywała ona w Pierwszej Œwištyni do 650 r. p.n.e. Wówczas jej kapłani, obawiajšc się, że Manasseh, pogański król Judei oddajšcy czeœć bałwanom zniszczy Arkę, przenieœli jš do nowej œwištyni żydowskiej, wzniesionej w Elefantynie w Egipcie. Tam strzeżono jej do czasu zburzenia œwištyni w 410 r. p.n.e. Arkę uratowano od zniszczenia i przetransportowano nad Jezioro Tana w Etiopii. W 350 r. p.n.e. król Ezana zabrał jš stamtšd do Aksum. Wzniesiono dla niej sanktuarium, koœciół pod wezwaniem œwiętej Marii Syjonu. W œredniowieczu, w okresach wojen, kilkakrotnie jš przenoszono, kiedy koœciół na zmianę burzono i odbudowywano. Ostatecznie jednak pozostała w nim do dziœ.

Dlaczego więc uważa się, że zaginęła? Dlaczego otacza jš taka tajemnica, jeœli każdy może jš zobaczyć w miejscu, gdzie znajduje się obecnie? Hancock przekonał się niestety, że nie jest to takie łatwe. Wytropił Arkę w koœciele Œwiętej Marii i stwierdził, że jej kopię, ukrytš pod ozdobnš drapieriš, obnosi się dumnie podczas procesji w dniu œwięta Timkat. Nie zobaczył jej jednak, ponieważ jest na stałe ukryta w qeddusa qeddusan (odpowiednik Najœwiętszej Œwiętoœci Izraelitów) i nikt z wyjštkiem jednego strażnika Arki, nie ma do niej dostępu.

Z uwagi na œwiętoœć Arki autorytet Koœcioła chrzeœcijańskiego obrzšdku etiopskiego i rzšd Etiopii stojš na straży tradycji, co wyjaœnia, dlaczego obecny strażnik Arki, brodaty mnich o łagodnym głosie, trzyma w szachu cały œwiat, nie pozwalajšc nikomu (nawet samemu władcy Etiopii) spojrzeć na œlad i pieczęć Bożej obecnoœci na ziemi. Kiedy mnich umiera, na łożu œmierci wyznacza swojego następcę, który będzie pełnił zaszczytnš funkcję do końca życia.

Nie sposób także rzucić okiem na choćby jednš z licznych kopii arki, które znajdujš się w etiopskich œwištyniach. Kiedy Hancock usiłował zakraœć się do Najœwiętszej Œwiętoœci w Gondarze, natychmiast otoczył go tłum gniewnych kleryków, którzy wygrażali mu pięœciami, krzyczšc "...bardzo zły człowiek!" Nic więc dziwnego, że badacz nie próbował nawet dotrzeć do prawdziwej Arki. W 1991 r. musiał zadowolić się radš jej strażnika, Gebry Mikhaila: "Uważam, że Arka jest dobrze opisana w Biblii. Poczytaj sobie."

Nie wiadomo więc, ani gdzie jest teraz, ani czym była Arka Przymierza. Według Biblii niszczyła góry, zburzyła mury Jerycha i zabiła w mgnieniu oka Uzzaha, nieszczęsnego pomocnika króla Dawida, kiedy w drodze do Jerozolimy położył na niej rękę, żeby uchronić jš przed upadkiem z wozu zaprzężonego w woły. Arka wywoływała także straszliwe choroby i potworne wrzody u Filistynów, którzy zabrali jš Izraelitom. Zdaniem niektórych współczesnych badaczy były to klasyczne objawy choroby popromiennej.

Czym była Arka Przymierza? Istniejš hipotezy, że była ogniwem elektrycznym, miniaturowym reaktorem jšdrowym, a nawet niezwykle nowoczesnym na owe czasy urzšdzeniem do produkcji manny, które pozwalało Izraelitom przetrwać podczas długich wędrówek po pustyni w poszukiwaniu Ziemi Obiecanej.

Co ciekawe, w IX w. do Asturii w Hiszpanii dotarła z Jerozolimy œwięta relikwia, znacznie mniej znana niż Arka Przymierza Izraelitów, lecz bardzo do niej podobna. Tak zwana Arca Santa znajduje się w katedrze w Oviedo, bezpiecznie ukryta w specjalnej kaplicy, wybudowanej przez Alfonsa II el Casto (Cnotliwego). Skrzynia, podobnie jak Arka Przymierza, posiada podobno dziwnš i przerażajšcš moc. Według historyka Eana Begga, mnisi, którzy otworzyli jš w 1030 r., natychmiast stracili mowę.

Arka Przymierza fascynuje ludzi od stuleci. Może pewnego dnia ktoœ rozwišże jej zagadkę? Mimo wielkiego postępu technicznego, żaden współczesny wynalazek techniczny nie dorównuje jej ani potęgš ani wszechstronnoœciš. Należy się więc najpierw zastanowić, czy zdołamy poskromić jej rozpętane moce.

A może lepiej posłuchać rady Gebry Mikhaila?




autor: Karl P. N. Shuker
tłumaczenie: Dorota Gostyńska