Piaski, które grzmiš i ryczš
13 czerwca 2002
Dwie największe tajemnice geologiczne Afryki to grzmišce piaski na górze Jebel Nagous na Półwyspie Synaj, oraz ryczšce piaski na Pustyni Kalahari w południowej Botswanie.

"Jebel Nagous" znaczy dosłownie "góra dzwonu." Nazwa doskonale odpowiada rzeczywistoœci. Na stromych zboczach jest kilka dużych piaszczystych pagórków. Jeden z nich, nazwany Grzmišcym Zboczem Seetzena wydaje dŸwięczne tony przy każdym osunięciu piachu. Głównym składnikiem piasku jest kwarc i skała wapienna w postaci drobnego żwiru o okršgłych ziarnach. W 1889 r. odgłos opisał odkrywca wzgórza, H. Carrington Bolton: "...jest to melodyjny ton, niczym najniższa basowa nuta organów, zakończona tremolo." Im większe osunięcie zbocza, tym głoœniejszy dŸwięk, przy czym piasek musi być suchy. Dokładny mechanizm powstawania grzmišcych tonów nie jest jeszcze znany, ale powszechnie wiadomo, że piasek osuwa się nagle, wibrujšc niczym membrana głoœnika. Ryczšce piaski Kalahari leżš na południe od rozległego obszaru pokrytego białawymi wydmami, na południowo-wschodnim krańcu pustyni. Wydajš one dwa różne dŸwięki - słynny ryk, który słychać wtedy, kiedy pcha i piętrzy je wiatr, oraz mruczenie, kiedy osuwajš się ze zbocza. Nawet próbki tego piasku, przewiezione do Pretorii wydawały ryk, kiedy gwałtownie przechylano niepełne zamknięte worki. W kilka tygodni po otwarciu worków piasek przestał wydawać dŸwięki. Prawdopodobnie nasiškł w Pretorii wilgociš z powietrza. Zaobserwowano, że mokry piasek nigdy nie koncertuje.

autor: Karl P. N. Shuker
tłumaczenie: Dorota Gostyńska