15 lat temu Hubble został umieszczony na orbicie27 kwietnia 2005
25 kwietnia 1990 roku rozpoczęła się nowa era w badaniach kosmosu. Amerykański wahadłowiec Discovery wyniósł w przestrzeń pierwszy teleskop kosmiczny
Dzi już niewielu chyba pamięta, że teleskop powstał w wyniku współpracy Amerykańskiej Agencji Kosmicznej -NASA oraz Europejskiej Agencji Kosmicznej -ESA. Za pracę rozpoczšł dopiero trzy lata po umieszczeniu go na orbicie. Nazwano go na czeć amerykańskiego astronoma Edwina Hubble'a, który stwierdził w 1929 roku, że galaktyki oddalajš się od siebie z tym większš prędkociš, im dalej się znajdujš; twierdzenie to można było udowodnić dopiero na podstawie zdjęć z teleskopu Hubble'a.
Poczštkowo nic nie zapowiadało wielkiego sukcesu. Zwierciadło trzeba było wymienić, ponieważ wklęsłoć nie była taka, jak zakładano - uporano się z tym problemem dopiero w 1993 roku dzięki jednej z misji wahadłowców.
Od tego momentu Hubble zaczšł regularnie przekazywać niezwykłe obrazy kosmosu. Do dzi dostarczył ich ponad 750 000.
wiat obiegły zdjęcia supernowej - gigantycznej eksplozji umierajšcej gwiazdy, z której powstanie czarna dziura - kosmiczny wir wcišgajšcy okolicznš materię; wczeniej astrofizycy jedynie teoretycznie zakładali istnienie takiego zjawiska i takiej struktury.
Dzięki obrazom przekazywanym przez Hubble'a, przewyższajšcym ostrociš obrazy uzyskiwane za pomocš najpotężniejszych teleskopów na powierzchni Ziemi, kosmologowie uzyskali potwierdzenie teorii o szybkiej ekspansji wszechwiata. Hubble umożliwił również precyzyjne ustalenie jego wieku: 13,7 mld lat. Potwierdził istnienie tak zwanej ciemnej, niewidzialnej materii; co więcej, okazało się, że stanowi ona 80 proc. masy wszechwiata. To była prawdziwa astronomiczna rewolucja. Teoretycy podejrzewali istnienie ciemnejmaterii od lat 30. ubiegłego wieku.
Kosmiczny Teleskop Hubble'a został nazwany przez dziennikarzy wehikułem do podróży w czasie po tym, jak wykrył małe protogalaktyki, które zaczęły wysyłać swoje promieniowanie wietlne w momencie, gdy wszechwiat był w stanie wczesnego dzieciństwa - miał niespełna miliard lat.
Po analizie obserwacji dokonanych przez Hubble'a astrofizycy zrozumieli, że proces formowania się systemów słonecznych jest czym absolutnie banalnym w obrębie całej Drogi Mlecznej, czyli naszej galaktyki. W roku 2001 za pomocš obrazów z tego najstarszego teleskopu kosmicznego rozpoznano po raz pierwszy atmosfery wokół obiektów poza naszym układem planetarnym.
To włanie Hubble zaobserwował radykalne zmiany kierunków wiatrów na Saturnie. Informacje przekazane przez teleskop umożliwiły wykazanie, że na Neptunie istniejš pory roku, na Jowiszu majš miejsce tajemnicze rozbłyski, a powierzchnia Marsa stanowi już dzi widok "powszedni".
Niestety, wiele wskazuje, że misja słynnego urzšdzenia dobiega kresu, wyczerpujš się baterie, zepsuty jest żyroskop pozwalajšcy na utrzymanie właciwej pozycji. Coraz częciej słychać o tym, że Hubble przestanie działać w 2008, a może nawet w 2007 roku. NASA postanowiła nie wysyłać wahadłowca z misjš naprawy teleskopu - miałyby tego dokonać roboty. Taka misja pozwoliłaby na jego funkcjonowanie do roku 2011, czyli do chwili, aż zastšpi go kolejny teleskop kosmiczny działajšcy w promieniach podczerwonych: JWST - James Webb Space Tellescope (od nazwiska drugiego dyrektora NASA, za jego rzšdów realizowany był program Apollo, człowiek wylšdował na Księżycu i ruszyły pierwsze misje międzyplanetarne). NASA usprawiedliwia swojš decyzję tym, że wysokie koszty naprawy - 450 milionów dolarów - wywołałyby oburzenie w Kongresie.
Hubble ma jeszcze szansę; nowy dyrektor NASA Michael Griffin powiedział 18 kwietnia, że ma zamiar raz jeszcze zbadać możliwoć wysłania promu kosmicznego z misjš naprawczš.
autor: KRZYSZTOF KOWALSKI
źródło: Rzeczpospolita - 27.04.2005r.
Poczštkowo nic nie zapowiadało wielkiego sukcesu. Zwierciadło trzeba było wymienić, ponieważ wklęsłoć nie była taka, jak zakładano - uporano się z tym problemem dopiero w 1993 roku dzięki jednej z misji wahadłowców.
Od tego momentu Hubble zaczšł regularnie przekazywać niezwykłe obrazy kosmosu. Do dzi dostarczył ich ponad 750 000.
wiat obiegły zdjęcia supernowej - gigantycznej eksplozji umierajšcej gwiazdy, z której powstanie czarna dziura - kosmiczny wir wcišgajšcy okolicznš materię; wczeniej astrofizycy jedynie teoretycznie zakładali istnienie takiego zjawiska i takiej struktury.
Dzięki obrazom przekazywanym przez Hubble'a, przewyższajšcym ostrociš obrazy uzyskiwane za pomocš najpotężniejszych teleskopów na powierzchni Ziemi, kosmologowie uzyskali potwierdzenie teorii o szybkiej ekspansji wszechwiata. Hubble umożliwił również precyzyjne ustalenie jego wieku: 13,7 mld lat. Potwierdził istnienie tak zwanej ciemnej, niewidzialnej materii; co więcej, okazało się, że stanowi ona 80 proc. masy wszechwiata. To była prawdziwa astronomiczna rewolucja. Teoretycy podejrzewali istnienie ciemnejmaterii od lat 30. ubiegłego wieku.
Kosmiczny Teleskop Hubble'a został nazwany przez dziennikarzy wehikułem do podróży w czasie po tym, jak wykrył małe protogalaktyki, które zaczęły wysyłać swoje promieniowanie wietlne w momencie, gdy wszechwiat był w stanie wczesnego dzieciństwa - miał niespełna miliard lat.
Po analizie obserwacji dokonanych przez Hubble'a astrofizycy zrozumieli, że proces formowania się systemów słonecznych jest czym absolutnie banalnym w obrębie całej Drogi Mlecznej, czyli naszej galaktyki. W roku 2001 za pomocš obrazów z tego najstarszego teleskopu kosmicznego rozpoznano po raz pierwszy atmosfery wokół obiektów poza naszym układem planetarnym.
To włanie Hubble zaobserwował radykalne zmiany kierunków wiatrów na Saturnie. Informacje przekazane przez teleskop umożliwiły wykazanie, że na Neptunie istniejš pory roku, na Jowiszu majš miejsce tajemnicze rozbłyski, a powierzchnia Marsa stanowi już dzi widok "powszedni".
Niestety, wiele wskazuje, że misja słynnego urzšdzenia dobiega kresu, wyczerpujš się baterie, zepsuty jest żyroskop pozwalajšcy na utrzymanie właciwej pozycji. Coraz częciej słychać o tym, że Hubble przestanie działać w 2008, a może nawet w 2007 roku. NASA postanowiła nie wysyłać wahadłowca z misjš naprawy teleskopu - miałyby tego dokonać roboty. Taka misja pozwoliłaby na jego funkcjonowanie do roku 2011, czyli do chwili, aż zastšpi go kolejny teleskop kosmiczny działajšcy w promieniach podczerwonych: JWST - James Webb Space Tellescope (od nazwiska drugiego dyrektora NASA, za jego rzšdów realizowany był program Apollo, człowiek wylšdował na Księżycu i ruszyły pierwsze misje międzyplanetarne). NASA usprawiedliwia swojš decyzję tym, że wysokie koszty naprawy - 450 milionów dolarów - wywołałyby oburzenie w Kongresie.
Hubble ma jeszcze szansę; nowy dyrektor NASA Michael Griffin powiedział 18 kwietnia, że ma zamiar raz jeszcze zbadać możliwoć wysłania promu kosmicznego z misjš naprawczš.
autor: KRZYSZTOF KOWALSKI
źródło: Rzeczpospolita - 27.04.2005r.