Król szczurów
13 czerwca 2002
Trzynastego czerwca 1748 r. niemiecki młynarz Johann Heinrich Jager stwierdził, że w jego młynie w miejscowoœci Gross Ballheiser (wg innych Ÿródeł "Grossballhausen") oprócz zwykłej mški znajduje się coœ jeszcze... Spomiędzy dwóch kamieni młyńskich pod kołami zębatymi wypadł dziwny twór złożony z osiemnastu żywych szczurów. Co niezwykłe, gryzonie były nierozerwalnie złšczone ogonami, splštanymi w istny węzeł gordyjski. To przedziwne zjawisko nosi nazwę króla szczurów, po francusku roi de rats (jest to zapewne wynik zniekształcenia nazwy "rouet de rats" - "kršg szczurów"). W minionych wiekach w Europie odnotowano kilka podobnych przypadków.

Jedno z najsłynniejszych odkryć miało miejsce w grudniu 1822 r., kiedy wieœniacy z wioski Doellstedt na wschodzie Niemiec odkryli dwa skupiska szczurów wewnštrz pustej belki na poddaszu stodoły. W jednym było dwadzieœcia osiem, w drugim czternaœcie gryzoni. Te króle szczurów nie dorównywały jednak innemu, znalezionemu w maju 1828 r. w kominie domu młynarza w Buchheim w Niemczech. Tworzyły go rozkładajšce się szczštki trzydziestu dwóch ;bezwłosych, zapewne młodych szczurów.

Tego "króla królów" zachowano dla potomnoœci. Eksponat jest obecnie ozdobš kolekcji Altenberg Mauritianum.

W ksišżce o szczurach Rats, Martin Hart poœwięcił rozdział królom szczurów, wyliczajšc pięćdziesišt szeœć różnych przykładów tego zjawiska, z czego trzydzieœci osiem uważa się za autentyczne (z czasem zaczęto tworzyć falsyfikaty, które drogo sprzedawano naiwnym kolekcjonerom osobliwoœci). We wszystkich przypadkach opisywano szczury œniade Rattus rattus. Wyjštkiem jest "król" złożony z dziesięciu młodych szczurów azjatyckich Rattus brevicaudatus, znaleziony w Bogor na Jawie, 23 marca 1918 r. Króla młodych myszy zaroœlowych Apodemus sylvaticus znaleziono w kwietniu 1929 r. w Holstein. Odnotowano także przypadki pojawiania się podobnych "królów" wiewiórek.

Najnowszy z odnotowanych przypadków to król siedmiu szczurów znaleziony przez farmera holenderskiego P. van Nijnattena w stodole w Rucphen w Brabancji Północnej w lutym 1963 r. Jak wyjaœnić to zjawisko? Badacze francuscy sugerujš, że złšczenie osobników może nastšpić podczas rozwoju płodowego. Wówczas cały miot rodzi się jako "król szczurów." Jeœli tak, byłoby to zjawisko podobne do rzadko spotykanego fenomenu miotu kocišt połšczonych splštanymi pępowinami.

Ponieważ jednak w największych znanych skupiskach szczurów były także dorosłe osobniki, nie wszystko można wyjaœnić nieprawidłowoœciami rozwoju płodowego. Zwierzęta tworzšce "króla" miałyby trudnoœci ze zdobywaniem pożywienia i z pewnoœciš nie dożyłyby wieku dojrzałego, gdyby były nierozerwalnie złšczone od urodzenia.

Szczury znajdujšce się w ciasnym wilgotnym miejscu mogš się do siebie tulić, przyciskajšc i splštujšc ogony, które utworzš wielki węzeł. Chcšc rozwišzać zagadkę z Rucphen, badacze przeœwietlili znalezisko promieniami rentgenowskimi i stwierdzili, że ogony rzeczywiœcie tworzyły węzeł, a widoczne pęknięcia i zgrubienia tkanki œwiadczyły o tym, że powstał on jakiœ czas temu. Przeœwietlenie jednak nie dostarczyło odpowiedzi na pytanie, dlaczego i w jaki sposób powstał ów splot.

autor: Karl P. N. Shuker
tłumaczenie: Dorota Gostyńska