Zagadki Sfinksa13 czerwca 2002Od czasów starożytnego egipskiego Nowego Królestwa (ok. 1400 r. p.n.e.) do stworzenia nowożytnej egiptologii w XIX w. (dzięki badaniom Sir Flindera Petrie i jego następców) panowała zgodna opinia, że Wielki Sfinks z Gizy pochodzi z okresu poprzedzajšcego Czwartš Dynastię Egiptu (jej poczštek przypada około 2550 r. p.n.e.). Egiptolodzy XX w. sš jednak głęboko przekonani, że wzniesiono go około 2500 r. p.n.e., w okresie panowania faraona Khafre (Chefrena) z Czwartej Dynastii, a jego oblicze to wizerunek twarzy samego faraona.
Zważywszy te okolicznoci, zrozumiałe wydaje się poruszenie w kręgach egiptologów, kiedy w 1991 r. doktor Robert Schoch, geolog z Boston University opublikował dowody na poparcie dziewiętnastowiecznej tezy, datujšc Sfinksa na 7000-5000 r. p.n.e. Twierdził, że z tego okresu pochodzi tułów posšgu. Dowodził także, że kolos rósł etapami. Najwczeniej powstał jego korpus, najpóniej częć tylna. Od rozpoczęcia budowy do jej ukończenia minęło wiele lat. Egiptolodzy zakładajš, że Sfinksa wybudowano jako strażnika piramid. Jeli jednak przypuszczenia Schocha sš słuszne, posšg istniał na wiele tysišcleci przed wzniesieniem gigantycznych budowli.

Schoch wysnuł swoje wnioski, badajšc erozję posšgu. Inne okoliczne zabytki niszczył piasek i wiatr, natomiast na Sfinksie były widoczne lady erozji spowodowanej przez wodę. Co ciekawe, w starożytnoci ostatnie powodzie i obfite opady deszczu zdarzały się między 12000 i 3000 r. p.n.e. Datowanie Sfinksa na okres przeddynastyczny potwierdziły także analizy sejsmiczne. Obecnie Schoch czeka na pozwolenie rzędu egipskiego na pobranie próbek kamienia do badania radioizotopowego za pomocš chloru 36.
Schoch podważa także przekonanie o obliczu Sfinksa jako wizerunku twarzy faraona Chefrena. Na poparcie swojej tezy przytacza opinię nowojorskiego biegłego sšdowego Franka Domingo, który wskazuje na różnice rysów i stwierdza, że rysy Sfinksa sš zdecydowanie "afrykańskie" (negroidalne).
Schoch potwierdza swoje przypuszczenia metodami uznanymi przez naukę. Nie jest osamotniony w swoim przekonaniu o predynastycznym pochodzeniu Sfinksa. W ksišżce Serpent in the Sky egiptolog amator John Anthońy West oznaczył czas powstania posšgu na 10000 r. p.n.e. Dociekliwy entuzjasta uznał jednak, że budowniczowie Sfinksa bali się przeżyć katastrofę. Osobliwa teza zjednała mu zwolenników w kręgach profesjonalnych badaczy. W pracy Fingerprint,s of the Gods dziennikarz Graham Hancock stwierdził, że Sfinks mógł istotnie powstać w tym okresie, jako dzieło wielkiej cywilizacji, która istniała niegdy w okolicach Antarktydy. Według Hancocka jej przedstawiciele żeglowali po morzach kolonizujšc nowe lšdy, w tym także dorzecze Nilu.
Hipotezy się mnożš. Jeli jednak założymy, że sfinks rzeczywicie powstał w okresie predynastycznym, musimy także przyjšć, że wznieli go przedstawiciele cywilizacji znacznie starszej niż egipska. Kim byli? Tak jak. sfinks z mitologii greckiej, Wielki Sfinks z Gizy umie zadawać niepokojšce i bardzo trudne zagadki.
autor: Karl P. N. Shuker
tłumaczenie: Dorota Gostyńska